Aktualności

  1. Szklany dzwon w Harrachowie (Republika Czeska)

    W położonym cztery kilometry od polskiej granicy Harrachowie (Republika Czeska, kraj liberecki) od ponad trzystu lat działa huta szkła. Rzemiosło szklarskie kwitnie w tym rejonie Karpat od wieków, a po polskiej stronie jego najbliższe historyczne ośrodki znajdują się między innymi w Szklarskiej Porębie i Cieplicach.

    Miasto Harrachov założone zostało w XVII wieku jako wieś Doerfl, w następnym stuleciu przejęło nazwę od swoich właścicieli, rodziny Harrachów. Huta szkła uruchomiona została w 1712 roku na obszarze dawnej osady Nowy Świat, w 1945 roku przyłączonej do Harrachowa. W 1764 roku zakupił ją hrabia Arnost Quido Harrach, właściciel wsi. Na przełomie XIX i XX wieku osiągnęła status światowej rangi ośrodka szklarskiego, którego wyroby były bardzo wysoko cenione i honorowane licznymi medalami. W 1943 roku właściciele zostali zmuszeni do sprzedaży huty przez administrację III Rzeszy. Po 1945 roku znacjonalizowany przez komunistyczne władze Czech zakład kontynuował produkcję pod nazwą Crystalex. W 1993 r. huta została sprywatyzowana, a jej nowy właściciel w następnych latach uruchomił na jej terenie niewielki browar z restauracją oraz piwne spa. Oprócz huty na terenie kompleksu mieszczą się napędzana turbiną wodną szlifiernia z 1732 roku, działające w dawnym budynku administracyjnym od 1972 roku muzeum szkła oraz sklep firmowy.

  2. Św. Paulin z Noli

    Nola, katedra, dekoracja stropu scena Procesji św. Paulina z nowym dzwonem, fot. P.Jamski
    Nola, katedra, dekoracja stropu scena Procesji św. Paulina z nowym dzwonem, fot. P.Jamski

    22 czerwca kościół rzymsko-katolicki obchodzi wspomnienie Pontiusa Meropiusa Aniciusa Paulinusa po przyjęciu chrztu noszącego imię Paulin, zaś po zakończeniu w roku 431 posługi biskupiej w Campanii w mieście Nola oraz uznaniu po jego śmierci heroiczności cnót chrześcijańskich włączony w oficjalny poczet jako św. Paulin z Noli. Powszechnie uznaje się, że przyczynił się do implementowania dzwonów do powszechnego użycia w świątyniach chrześcijańskich.  Dzięki temu czczony jako patron ludwisarzy i dzwonników a miejmy nadzieję, że w niedługim czasie również patron kampanologów.

  3. Patrzaj w serce!

    Przygotowując się do środowiskowej dyskusji na temat polskiej terminologii kampanologicznej publikujemy słów kilka dotyczących zawiłości funkcjonowania serca dzwonu.

    Prócz tego do ucha znajdującego się w środku dzwonu przytwierdza się grubą skórę z karku jelenia, na której zawiśnie serce; winno być ono takiej długości, aby poza dzwon wystawało na szerokość piędzi i na końcu było grubsze na długość jednej dłoni, powyżej zaś cieńsze (…).

    Informacje na temat projektowania serc zostały zawarte już w opisie mnicha Teofila Schedula Diversarum Artium:

  4. Dzwony w gips zaklęte

    Żeby studiować dzwony Krakowa i wielu kościołów południowej Polski nie trzeba koniecznie wspinać się na wieże. Wystarczy zejść do piwnicy. Pałac biskupa Erazma Ciołka na ul. Kanoniczej w Krakowie, to nie tylko oddział Muzeum Narodowego w którym można oglądać jeden z najcenniejszych w Polsce zbiorów sztuki średniowiecznej i nowożytnej, oraz jedną z najstarszych w kraju kolekcji ikon.

    W średniowiecznych piwnicach urządzono studyjną ekspozycję kolekcji odlewów gipsowych. Jej początki wiążą się z wczesnym okresem działania Muzeum Narodowego: Władysław Łuszczkiewicz (1828-1900), pierwszy dyrektor Muzeum, pragnął ukazać całość dziejów sztuki polskiej, nie wyłączając rzeźby architektonicznej. Wzorował się na instytucjach takich jak paryskie Musée des Monuments Français, czy londyńskim South Kensington Museum (dzisiaj Victoria and Albert Museum), gdzie znajdują się kolekcje gipsowych odlewów z najcelniejszych przykłady sztuki krajowej lub światowej.

  5. Ile waży Miłosierdzie Boże?

    Warszawa, Tarchomin, Parafia pw. św. Jakuba Apostoła, Dzwon Miłosierdzie Boże, fot. P. Jamski, 2020
    Warszawa, Tarchomin, Parafia pw. św. Jakuba Apostoła, Dzwon Miłosierdzie Boże, fot. P. Jamski, 2020

    Dwadzieścia lat temu 30 kwietnia odbyła się w Rzymie i Krakowie kanonizacja Faustyny Kowalskiej. Wizję tego wydarzenia, opisaną w światowym bestselerze – Dzienniczku, miała przyszła święta jeszcze przed wojną. Ważnym jej elementem był wizerunek Chrystusa Miłosiernego w obecnie powszechnie rozpoznawanym ujęciu ikonograficznym. Trafił on również w sferę kampanologii i na jeden z najwcześniejszych tego typu przypadków chcę zwrócić uwagę.

    Tarchomin to stara miejscowość na praskim brzegu Wisły w ostatnich latach zamieniona na ludne blokowisko warszawskiej dzielnicy Białołęka. Pierwsza wzmianka o tym miejscu pojawiła się w dokumencie rycerza Krystyna, w którym przekazywał go biskupowi Chrystianowi na cele misyjne. W centrum majętności z czasem wzniesiono świątynię pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła. Burzliwe dzieje kościoła i parafii miały swe odbicie w losach kolejnych dzwonów.  Istniejące do dzisiaj zostały zamówione w roku 1955 przez pracujących w parafii księży ze Zgromadzenia Braci Dolorystów: Jana Sirotkiewicza i Romana Woźniczkę. Stan finansowy zakonników i parafian nie pozwalał im przez dziesięć powojennych lat na zakupienie nowych instrumentów mających zastąpić zrabowane przez Niemców w roku 1941. Dlatego zapewne zdecydowali się na zamówienie, prawdopodobnie w łódzkiej odlewni Ludwika Mojżyszka „Metalut”, dużo tańszych od brązowych, staliwnych dzwonów.

  6. Gescher GlockenMuseum

    Gescher, Muzeum Dzwonów, fragment ekspozycji, fot. M. Tureczek

    Właściwie każdy wie (prawie), jak brzmią dzwony i jaką różnorodność dźwięków może rozwinąć dobry dzwon. Ale w jaki sposób wylewa się dzwony, co dzieje się w dziurze dzwonu i czym naprawdę jest sekret jej dźwięku? A co oznacza, gdy eksperci mówią o fałszywych dzwonkach, dzwonach uli lub dzwonkach z bochenka cukru? W muzeum, które jest unikalne w Nadrenii Północnej-Westfalii, na te i inne pytania „o dzwon” odpowiada się w ekscytujący i zabawny sposób. Podczas dzwonienia w czasie przez historię dzwonów, odwiedzający dowiadują się zaskakujących i nieznanych faktów na temat znaczenia dzwonów w kościele i życiu na świecie. Oryginalne dzwony, dokumenty historyczne, zdjęcia i filmy ilustrują wyjątkowość dzwonu jako generatora sygnału, instrumentu muzycznego, dzieła sztuki i pomnika oraz pomagają odkryć tajemnicę dzwonów i ich dźwięków. Stacje Mit-Mach wyraźnie zapraszają odwiedzających w każdym wieku do badania, odkrywania i wypróbowywania ich.

  7. Drzwi Świętego Wojciecha

    Święty Wojciech podczas modlitwy, Gniezno, Katedra, fot. P.Jamski, 2017

    Drzwi Gnieźnieńskie są jednym z najlepiej rozpoznawanych obiektów sztuki ludwisarskiej na terenie Polski. Powstały one zapewne w ciągu dwudziestolecia pomiędzy rokiem 1170 a 1190 w kręgu dworu Mieszka III Starego, przy współudziale współpracowników biskupa Zdzisława. Ich twórcy do dziś pozostają anonimowi, choć prawdopodobnym jest, że pierwotnie umieścili na swym dziele informacje o sobie i fundatorach. Późniejsze użytkowanie i naprawy zatarły zapewne ryte inskrypcje odnoszące się do okoliczności powstania tego monumentalnego dzieła.

    Wykonane w brązie skrzydła liczące 323 i 328 cm wysokości oraz odpowiednio 83 i 84 cm szerokości, ozdobione zostały osiemnastoma kwaterami, bogatą bordiurą i dwoma pełnoplastycznymi kołatkami w formie lwich głów. Obecnie większość badaczy wskazuje Gniezno jako miejsce wykonania odlewu, zaś forma płaskorzeźb wskazuje artystyczny region dolnego biegu Renu lub dolinę Mozy. Był to w XII wieku teren wiodący w europejskiej sztuce ludwisarskiej.

  8. Korona wieńczy dzwony

    Korona klasycznych dzwonów europejskich jest ich bardzo ważnym elementem. To dzięki niej instrument przymocowany jest okuciem do jarzma. Solidne wykonanie korony zapewnia wytrzymałość dzwonu na działanie sił, którym jest poddawany w trakcie dzwonienia. Są one tak duże, że w przypadku koron o nieodpowiedniej konstrukcji lub wykonanych z silnie zanieczyszczonych stopów dochodzi do zerwania się instrumentów i w konsekwencji upadku – ich pęknięcia.

    Istnieje kilka rodzajów korony, spośród których najczęściej stosowanym oraz historycznie najstarszym jest typ kabłąkowy. Korona kabłąkowa zbudowana jest z centralnie umiejscowionego na czapie (zwanej także dnem dzwonu) klucza, który oprócz łączenia dzwonu z jarzmem służy także do zamocowania haka do zawieszenia serca wewnątrz czaszy instrumentu. Z kluczem połączone są symetrycznie rozłożone na czapie (najczęściej na położonym na niej dodatkowym krążku zwanym czapeczką lub talerzykiem) cztery albo sześć kabłąków (zwanych także gałązkami), które służą do mocowania dzwonu do jarzma za pomocą metalowych klamrowych okuć.

  9. Христос Воскрес!

    Христос Воскрес! Поздравляем всех с праздником Христова Воскресения! Желаем всем согласия покоя и радости. Крепкого здоровья и семейного счастья!

    Алілуя! Хрыстос Уваскрос! Няхай святочная атмасфера Вялікадня ўмацуе ваш дух у малых і вялікіх жыццёвых справах, дадасць сілы і аптымістычнага позірку ў будучыню!

    Христос Воскрес! Цими словами вітаємо Всіх наших Близьких. Переживаймо ці Радісні Свята в дусі Надії, Віри і Любові!
    Нехай Господь, котрий ЖИВЕ, буде завжди у Вашому житті.
    Воістину Воскрес! АЛЛІЛУЯ!

    Chrystus Zmartwychwstał! Zaprawdę Zmartwychwstał! W dniu święta składamy Wam życzenia Szczęścia, Nadziei, Odwagi! Dobrych Świąt!

    Коллеги с портала

  10. Dzień Zabytków

    Warszawa, dzwon kościoła pw. św. Krzyża, fot. P. Jamski 2018

    Jak co roku 18 kwietnia obchodziliśmy ustanowiony w roku 1983 przez Międzynarodową Radę Ochrony Zabytków Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków. Jednym z zadań nowo powstałego portalu ludwisarstwo.pl jest dostrzeżenie wyrobów tej dziedziny rzemiosła artystycznego. Wydaje się nam, że szczególnie dzwony pozostają w Polsce zabytkami niedocenionymi. Świadczy o tym stosunkowo mała ilość publikacji, konserwatorskich białych kart, wpisów na oficjalną listę zabytków. Za kilka tygodni chcemy uruchomić ogólnodostępną ankietę, której celem będzie zgromadzenie choćby wstępnych informacji dotyczących instrumentów w całej Polsce. Będziemy prosić wszystkich o rozejrzenie się wokół Waszych miejsc zamieszkania oraz funkcjonowania i zasygnalizowanie „jaki dzwon Wam bije”. (pj)

  11. Portal ludwisarstwo.pl opublikowany!

    Zamość, jedna z plakiet dzwonu „Tomasz”, fundacja Tomasza Zamoyskiego, odlał w roku 1721 Beniamin Witwerck w Gdańsku

    W dzień Zmartwychwstania Pańskiego, które od wieków było obwieszczane przez uroczyste  bicie dzwonów, rozpoczęliśmy prowadzenie internetowego portalu ludwisarstwo.pl. Od dłuższego czasu dostrzegaliśmy konieczność połączenia aktywności środowiska badaczy i miłośników tej dziedziny rzemiosła artystycznego. Trzeba było dźwięku dzwonów morowych Anno Domini MMXX, aby owe plany spróbować urzeczywistnić…

    Zapraszamy do współpracy każdego, kto docenia znaczenie badania różnorodnych wartości niesionych przez przedmioty wykonane z ponadczasowego, majestatycznego spiżu, odczuwa wzruszenie wzbudzane przez bijące dzwony, wsłuchuje się w pamiętne echa huku dział, kontempluje mistrzowskie posągi i delikatne dekoracje zdobiące inne wytwory ludwisarskie. Ten portal jest dla Was!

    Chrystus Zmartwychwstał! Zaprawdę Zmartwychwstał!

    W dniu święta składamy Wam życzenia Szczęścia, Nadziei, Odwagi! Dobrych Świąt!

    Zespół Portalu