Dzwony w gips zaklęte

Żeby studiować dzwony Krakowa i wielu kościołów południowej Polski nie trzeba koniecznie wspinać się na wieże. Wystarczy zejść do piwnicy. Pałac biskupa Erazma Ciołka na ul. Kanoniczej w Krakowie, to nie tylko oddział Muzeum Narodowego w którym można oglądać jeden z najcenniejszych w Polsce zbiorów sztuki średniowiecznej i nowożytnej, oraz jedną z najstarszych w kraju kolekcji ikon.

W średniowiecznych piwnicach urządzono studyjną ekspozycję kolekcji odlewów gipsowych. Jej początki wiążą się z wczesnym okresem działania Muzeum Narodowego: Władysław Łuszczkiewicz (1828-1900), pierwszy dyrektor Muzeum, pragnął ukazać całość dziejów sztuki polskiej, nie wyłączając rzeźby architektonicznej. Wzorował się na instytucjach takich jak paryskie Musée des Monuments Français, czy londyńskim South Kensington Museum (dzisiaj Victoria and Albert Museum), gdzie znajdują się kolekcje gipsowych odlewów z najcelniejszych przykłady sztuki krajowej lub światowej.

Z czasem jednak, dzięki staraniom konserwatora Stanisława Tomkowicza (1850-1933), do kolekcji tej dołączył liczący ok. 230 unikatowy zbiór faksymilowej, trójwymiarowej dokumentacji zabytkowych dzieł ludwisarskich z całego terytorium Galicji Zachodniej. Są to niewielkich rozmiarów gipsowe kopie z elementów figuralnych, ornamentalnych i z inskrypcji. Pierwsze okazy powstały w związku z akcją naprawiania starych dzwonów metodą Paula Chambona. Ludwisarza z Châlette, który przybył do Krakowa w roku 1909. Większość wykonano jednak dopiero w trakcie I wojny światowej, gdy dzwonom zagroziła rekwizycja przez wojska austro-węgierskie i ich przetopienie na potrzeby wojenne. Sporo historycznych dzwonów uniknęło zniszczenia, lecz niektóre znamy wyłącznie z owych gipsowych plakiet zachowanych w kolekcji muzealnej. (Tomasz Zaucha)

Zapraszamy do zapoznania się z wystawą Kraków na wyciągnięcie ręki

Dla dociekliwych proponujemy słowo drukowane:

  • Wojciech Marcinkowski, Tomasz Zaucha, Kraków na wyciągnięcie ręki. Rzeźba architektoniczna ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie, Kraków 2020, s. 220-294.
  • W. Marcinkowski, T. Zaucha, An outline of the history of the collection of plaster casts at the National Museum in Krakow, [w:] Plaster casts of the works of art : history of collections, conservation, exhibition practice: materials from the conference in the National Museum in Kraków, May 25, 2010, Kraków 2010, s. 94-101.